3333
22 Eylül 2018 Cumartesi
Anasayfa > Yerel > Tarihi yapılara özel ustalar

Tarihi yapılara özel ustalar

15.05.2018 10:18 12 14 16 18 yazdır
Erzurum’un eski taş yapımı evleri hünerli ellerle yeni yüzüne kavuşuyor. Yenileme çalışmalarının sürdürüldüğü tarihi yapıların gün yüzüne çıkarılması için yürütülen çalışmada Erzurumlu taş ustaları ter döküyor.
Tarihi yapılara özel ustalar

Yakutiye Belediyesi tarihi Erzurum evlerini kuşaktan kuşağa, taş özelliklerini koruyarak yarınlara taşıyor. İklim koşullarına göre taş örme duvarların ev yapımında kullanıldığını ve bu taşların özellikle sağlam ve sıcaklığın korunması için önemli olduğunu dile getiren otuz yıllık taş duvar yapım ustası Seyfi Esen “ eski Erzurum evlerini yeniden yaşanır yer kılmak ve bu özel taşa tarihi misyon yüklemek benim içinde büyük bir keyif. Atalarımızın bizlere bıraktığı bu özel yapıların o dönemde ne zorluklarla yapıldığını bilmek ve hissetmek tarihe daha sıkı sıkıya sarılmamıza öncülük ediyor. Taşların getirildiği yerdeki ocakların nasıl işlediğini, devasa iş makinalarının taşları nasıl çıkardığını görünce dedelerimizin bu evleri yapmak için ne zorluklar çektiğini anlamaya yetiyor. Bu taşları yontmak ve taşımak, daha önemlisi büyük iş makinaları olmadan yüksek duvarlara özel taşları taşımak, ne zorluklarla yapıldığını anlamak mümkün değil. Bizler usta olmuşuz tabi ki ama o dönemin ustalarıyla kıyaslanmak söz konusu dahi olamaz. Onlar cok büyük sabra ve ilme sahip idiler. Bunu yaptıkları yapılardan izleyebiliyoruz ” diye konuştu.

Evlerin iklim koşullarının olumsuzluklarına göre biçimlenişi bu yöre mimarlığına ayrı bir özellik kazandırdığını dile getiren taş ustası Seyfi Esen “Büyük boyutlu olan evler kalın kesme taş duvarlarla inşa edilirken belli aralıklarla yatay ahşap hatlarla birbirine bağlanır. Bu uygulama ağır taş yapımının deprem yüklerini karşılayabilmesi için yapılmıştır. Erzurum gibi soğuk iklime maruz kalan illerde bu tür yapıları özellikle moloz taş ve ya kara taş olarak adlandırılan taşlarla yapıldığını görüyoruz. Bu olması gerekilen bir durumdur.   Taş ocaklarından, homojen atmosfer etkilerine dayanıklı teknolojik özellikleri bakımından yapı işlerinde kullanmaya elverişli taşlara "doğal yapı taşları" diyoruz.  Doğal yapı taşlarının kullanım yerleri genellikle temellerde, duvarlarda, kemer ve pencere kornişlerinde, zemin, duvar ve çatı kaplamalarında, agrega yapımında kullanılır. Bizler şuan duvar kısmında bilek gücüyle yapı inşa ediyoruz. Doğal taşlar, doğadan çıktıktan sonra işletilebilen en eski inşaat malzemelerdir aslında. Atalarımız bu taşları tespit ettiklerinde bu denli teknoloji gelişmemişti. Şuan atalarımız bizlerin yerinde olsaydı kesinlikle durduğumuz yerin çok daha ötesinde olurduk. Bizler onların devamıyız fakat onlardan daha kıymetli eserler üretemiyoruz. Bir minare yapımı ve ya bir yol yapımı o dönem kadar iyi olamıyor. Şimdilerde yapılan bütün binalar hızlı ve çok olması üzerine yapılıyor. Tarih boyunca insanoğlu tarafından yapılarda ve anıtlarda güzelliği ve dayanıklılığı sebebiyle taşlar öncelikli olarak kullanılmıştır. Zamanla kullanımı artan doğal taşlar günümüzde özellikle inşaat, heykelcilik, yol yapımı ve süs eşyalarının yapımında kullanılmaktadır.  Köşe ve cephelerde yontu taş, diğer kısımlarda moloz taş duvarlar kullanıyoruz. Bunun nedeni moloz taşın daha dayanıklı ve güçlü olmasıdır. Yontu taş yine moloz taşı gibi fakat biraz daha sert yapısı nedeniyle görüntü olarak da özel bir estetik katıyor. Bizler ustalığımızı taşları özenli ve yüz yıllarca yerinde duracak şekilde duvar halinde dayanıklı olabilmesi için kullanıyoruz. Bunu yapabilir isek usta oluruz ki taşın hakkını teslim etmiş oluruz” dedi.

Taşlar Erzurum’dan

Tarihi Erzurum yapılarının yenilenmesi için kullanılan taşlar yine Erzurum çevresinde bulunan taş ocakları tarafından temin ediliyor. Soğuk iklimden korunmak için özenle seçilen taşlardan olan moloz taşları çevre bölgede de sıkça kullanılıyor. Tarihi yapılarda kullanılan moloz taşlarının ustaca şekillendirilip duvar yapımı için hazır hale getirildiğini belirten taş ustası Seyfi Esen “ taşlar Erzurum çevresinden getirilen ve bölgemize has özellikler taşıyan ender taşlardandır. Bu taşlar genellikle Erzurum’un Hasan kale ilçesinden temin ediliyor. Karataş’ta Hasan kale civarından ve Nene hatun köyü civarında temin ediliyor. Taşları üreten ocaklar çok büyük hizmetler vererek bugün kaybolmak üzere olan bu güzelliklerin yeniden inşasına katkı sunuyor. Betonarme yapılardan biraz olsun sıyrılabilmek için ihtiyaç duyduğumuz bu tür eserlerin desteklenmesi ve yenilenmesi eminim ki bütün herkesi memnun ediyordur.  Memnuniyeti ilerleyen zamanlarda bu tür eserlerin yenilenmesi ve geliştirilmesi noktasında daha sık ve net şekilde gözlemleyebiliriz” dedi.

 

Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Kategorinin Diğer Haberleri