31 Mart 2020 Salı
Anasayfa > Manşet > ZORDUR ERZURUM'DAN KIZ ALMAK

ZORDUR ERZURUM'DAN KIZ ALMAK

09.06.2015 13:11 12 14 16 18 yazdır
Hiç şüpheniz Türk kültürünün vazgeçilmez unsurlarından bir taneside düğünlerdir. Asırlardır düğün geleneğimiz bölgelere göre değişkenlik gösterse de, her yöre kendi kültürünü şartlarına göre yaşatmaktadır.
ZORDUR ERZURUM'DAN KIZ ALMAK

Fatma FEYZİOĞLU- Erzurum yüzyıla ve değişen hayat şartlarına rağmen asırlık düğün geleneklerini canlı tutan asırlık gelenekleri yaşatan illerin başında gelir. Düğün giderleri mali açıdan yüksek olsa da "geleneklerimiz yaşamalı" diyerek Erzurum'lu aileler her türlü fedakârlık yaparak, insan hayatında önemli bir yere sahip düğün geleneklerini eksiksiz yerine getirir. Erzurum'da öncelikle zamana direnen en büyük ve yaşatılan geleneklerin başında "görücü" usulü dediğimiz gelenek gelir ki, bu gelenek Erzurum'da neredeyse olmazsa olmazların başında gelir. Kız evi diye tabir edilen aile özellikle anne ve kız kardeşten oluşan kişiler, kız seçme girişimi doğrudan doğruya evlenecek genç tarafından başlatıldığı gibi, gencin annesi, babası veya diğer yakınları tarafından da başlatılabilir. Erzurum'da, çoğu zaman gençler seçim işini yakınlarına bırakırlar.

GÖRÜCÜ USULÜ

Evlenme işine, "görücü" denilen erkek ailesi tarafından seçilen kadınlar grubunun kız evini ziyareti ile başlanır. Görücü ekibinin içinde erkeğin annesi, kız kardeşi, birkaç akraba hanımı ve güvenilir komşu hanımlar bulunur. Erkeğin ısrarla üzerinde durduğu bir aday yoksa ve kız beğenme yetkisini bu gruba vermişse, görücüler tek bir kız evini ziyaretle yetinmezler, Ev ev,  mahalle mahalle, köy köy dolaştıkları olur. Bu yorucu kız arama seferberliğinden sonra beğenilen gelin adayı varsa, Erzurum'da düğün geleneği kız istemeyle başlar.  Nişan yapılması için kız evinden gün istenir. Kız evi gün vermeden önce isteklerini oğlan tarafına bildirir. Ayrıca kızın yakın akrabaları ve bunların yakınlık derecesi hakkında bilgi verilir. Bu bilgiler ışığında, oğlan tarafı gelinleri için getirdikleri ziynet ve giyim eşyaları yanında, akraba ve yakınlarına da önem sırasına hediye almak zorundadır. Hediyeler alınırken yaş veya cinsiyet durumu da dikkate alınır. Yaşlılar için elbiselik iç çamaşır, gençler için gölek, kravat, ayakkabı, saat vb. hediyeler uygun görülür. Nişanın şekli ailelerin sosyal yapısı ve dünya görüşlerine göre farklılıklar gösterebilir. Bazı aileler evde eğlenmeyi tercih ederken bazıları düğün salonu tutup burada eğlenme yolunu seçerler. Nişanda, düğün salonunu tutulması ve pasta hazırlanması kız tarafına aittir. Çerez (kuruyemiş) ve meşrubat masraflarını erkek tarafı karşılar.  Nişanda, Mevlidi-i şerif  okutan veya ilahi söyleten ailelere de rastlanılmaktadır.

ÇEYİZ HAZIRLIKLARI

Erzurum'dan almak zordur derler. Erzurum'da kız almanın yüklü bir mali gideri vardır.  Bu mali gider zamanla değişkenliğe uğrasa da mihri muaccel ve hamam takımı olmazsa olmazdır. Evlenme olayının hemen her aşaması; hediyeyle, bağışla, ödemeyle ve ziyaretle ilgili birtakım adetleri gerekli kılmaktadır. Bu adetlerden birisi de, kız evinin oğlan tarafından takı takanlar için hazırladığı "çeyiz" dir. Çeyiz bir bohça içinde gönderilen, çorap, gömlek, iç çamaşır, elbiselik kumaş, ayakkabı, peşkir, baş örtüsü, seccade gibi hediyelerden oluşur.

DÜĞÜN TARİHİ BELİRLEME

Evlenme bölgelere göre farklılık gösterebilir. Mesela kent kültüründe zamanlama kırsal bölgeye göre değişkenlik gösterebilir. Kent merkezinde arzuya göre planlanırken, kırsal bölgede hasat mevsimi veya ilkbaharın ilk ayları tercih edilen zamanlama dilimidir.  Zamanı gelince, nişanlı delikanlının yakınları düğün sözü almaya giderler. Bu gidişte düğün sahibi tarafından alınacak eşyanın tespiti yapılır. Gün kesildikten sonra, alınan eşya ve gıda maddeleri düğünün arifesinde güveyinin yakınları kız evine götürülüp teslim edilir.

GÜVEĞİ KAÇIRMA

Güveyilik (damatlık) ;Evlenme geleneği içerisinde uygulanan pek çok törenin yanında; güvey için yapılan törenler de vardır. Bunlar;Güvey Tıraşı; düğün gecesinden önce güvey tıraş edilir. Tıraş eden berberin parasın sağdıç karşılar.Güvey Hamamı; düğünden önceki perşembe günü, güvey ve arkadaşlarının topluca hamama gitmeleridir.Güvey Yemeği; Erkek evi tarafından düğün akşamı, akraba ve komşulara verilen ziyafettir.Kısır Gecesi; Kız evinde kına gecesi yapıldığı sırada, oğlan evinde "kısır gecesi" yapılır. Bu gece, damadın etrafında toplanan gençler arasında (bazen de sağdıcın evinde) düzenlenir. Güvey Çalmak(Kaçırmak); düğün sırasında güveyinin evliler tarafından kaçırılıp saklı saklı tutulmasıdır. Sağdıçtan ziyafet sözü alınınca güveyi serbest bırakılır. Güveyi İçeri Verme- Gerdek; akşam olup belli saat gelince, gelin kendi odasına götürülür. Buraya "gerdek odası" denir.  Ve tamamlanır

YOKLAMA ZİYARETİ (GÖZAYDINI)

Göz aydını ve yoklama; Düğünden sonra akraba ve komşular gelinin evine kete, pasta türünden yoklama gönderirler. Yoklama işi birkaç hafta sürebilir. Yoklama işi bittikten sonra, "göz aydını" görmesine gidilir. Bu ziyaret yalnız kadınlar tarafından yapılır. Evin büyüğüne "gözün aydın" derken, yeni evlilere de mutluluk denilir. Bu ziyarete gelenlere çay, kahve, pasta veya duruma göre yemek ziyafeti verilir. Ziyafet sırasında özellikle gelin hizmet eder. Oğlan evi göz aydın mevlidi okutur. Eş-dost, hısım akraba çağrılır..Göz aydınına gelenler arasında yeni gelin bulunuyorsa, kırk basması olmaması için, her iki gelin sırt sırta yaklaştırılarak aralarında iğne değiştirilir

KIZ KAÇIRMA

Erzurum'da kız kaçırma geleneğinde seyrekte olsa varlık gösteren bir evlilik biçimdir. Ailelerin evliliğe kesin karşı çıkması durumunda "kız kaçırma" olayı gündeme gelir. Bu durum ekonomik sebeplerle en çok kız tarafının engellemesi ile ortaya çıkar. Delikanlı kızla anlaşarak kaçırır. "Böylece düğünsüz derneksiz olarak evlilik bir oldu bittiye getirilir. Bu oldu bitti karşısında, devreye giren yakınlar ve dostlar yardımcı olarak, yeni yuvanın kurulması için bir çıkış yolu bulurlar. Ailelerin ortak karara varması hususunda arzuya göre düğün yapılarak tatlıya bağlanır.

Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.
Kategorinin Diğer Haberleri